Οι άγγελοι είναι νοερές, ασώματες και δημιουργίες του Θεού. Δημιουργήθηκαν πριν από τον υλικό κόσμο και τον άνθρωπο, είναι πνεύματα χωρίς υλικό σώμα (αν και μπορούν να λάβουν μορφή όταν εμφανίζονται στους ανθρώπους) και διαθέτουν ελεύθερη βούληση, αθανασία κατά χάριν και μεγάλη σοφία και δύναμη.
Κάθε πιστός λαμβάνει έναν προσωπικό φύλακα άγγελο κατά τη στιγμή του Βαπτίσματος. Αποστολή του είναι να μεσιτεύει στον Θεό, να προστατεύει από πνευματικούς και υλικούς κινδύνους και να ενισχύει τον άνθρωπο στον αγώνα του για την αρετή.
Δεν απομακρύνεται από τον άνθρωπο, παρά μόνο όταν ο ίδιος ο άνθρωπος επιλέξει να απομακρυνθεί πλήρως από τον Θεό.
Αν και παραμένει ασώματος και αόρατος, η παρουσία του γίνεται συχνά αισθητή ως εσωτερική γαλήνη, ως ξαφνική έμπνευση για το καλό ή ως απρόσμενη προστασία από έναν κίνδυνο.
Μας προφυλάσσει από πονηρούς λογισμούς, πειρασμούς και αρνητικές επιρροές. Αποτρέπει σωματικούς κινδύνους ή ατυχήματα, όταν αυτό συνάδει με το θέλημα του Θεού. Μεταφέρει τις προσευχές και τα δάκρυα της μετάνοιας του ανθρώπου στον θρόνο του Θεού.
Κατά την έξοδο της ψυχής από τη ζωή, ο Φύλακας Άγγελος είναι αυτός που παραλαμβάνει την ψυχή για να την οδηγήσει με ασφάλεια στην αιωνιότητα.
Ο άνθρωπος μπορεί να επικοινωνήσει με τον Φύλακα Άγγελο του μέσω προσευχής ή κάποιας δικιάς του ή από τα κείμενα της εκκλησίας μας.
Η πιο γνωστή παραδοσιακή προσευχή στον Φύλακα Άγγελο περιλαμβάνεται στο Μικρό Απόδειπνο της Ορθόδοξης Εκκλησίας (γραμμένη από τον Άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό).
«Άγιε Άγγελε, ο εφεστώς της αθλίας μου ψυχής και ταλαιπώρου μου ζωής, μη εγκαταλίπης με τον αμαρτωλόν, μηδέ αποστήης απ’ εμού διά την ακρασίαν μου· μη δώης χώραν τω πονηρώ δαίμονι κατακυριεύσαί μου τη καταδυναστεία του θνητού τούτου σώματος· κράτησον της αθλίας και παρειμένης χειρός μου, και οδηγησόν με εις οδόν σωτηρίας. Ναι, άγιε Άγγελε του Θεού, ο φύλαξ και σκεπαστής της αθλίας μου ψυχής και του σώματος, πάντα μοι συγχώρησον, όσα σοι έθλιψα πάσας τας ημέρας της ζωής μου, και εί τι ήμαρτον την σήμερον ημέραν· σκέπασόν με εν τη παρούση νυκτί, και διαφύλαξόν με από πάσης επηρείας του αντικειμένου, ίνα μη εν τινι αμαρτήματι παροργίσω τον Θεόν· και πρέσβευε υπέρ εμού προς τον Κύριον, του στηρίξαι με εν τω φόβω αυτού, και άξιον αναδείξαί με δούλον της αυτού αγαθότητος. Αμήν.»
Ελεύθερη απόδοση στη νεοελληνική: «Άγιε Άγγελε, που είσαι ταγμένος να προστατεύεις την άθλια ψυχή μου και τη δοκιμαζόμενη ζωή μου, μη με εγκαταλείψεις τον αμαρτωλό, ούτε να απομακρυνθείς από μένα εξαιτίας της έλλειψης αυτοσυγκράτησής μου. Μην αφήσεις χώρο στον πονηρό δαίμονα να με εξουσιάσει... Κράτησε το ασθενικό και ανήμπορο χέρι μου και σήκωσέ με στο μονοπάτι της σωτηρίας. Ναι, άγιε Άγγελε του Θεού, ο φύλακας και προστάτης της αμαρτωλής ψυχής και του σώματός μου, συγχώρησέ μου όλα όσα σε λύπησα όλες τις ημέρες της ζωής μου... Προστάτευσέ με αυτή τη νύχτα και διαφύλαξέ με από κάθε παγίδα του εχθρού, για να μη θυμώσω τον Θεό με κανένα αμάρτημα. Και πρέσβευε για μένα στον Κύριο, να με στερεώσει στον φόβο Του και να με αναδείξει άξιο δούλο της αγαθότητάς Του. Αμήν.»
