Στα πρώτα χρόνια μετά την Επανάσταση του 1821, η Ελλάδα προσπαθούσε να σταθεί στα πόδια της. Η χώρα ήταν ρημαγμένη από τον πόλεμο, η φτώχεια ήταν εκτεταμένη και ο λιμός απειλούσε καθημερινά τις ζωές των κατοίκων. Ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδας, ο Ιωάννης Καποδίστριας, γνώριζε από την εμπειρία του στην Ευρώπη ότι η πατάτα ήταν μια εξαιρετικά θρεπτική, φθηνή και εύκολη στην καλλιέργεια τροφή, ικανή να σώσει τον λαό από την πείνα.
Όταν όμως εισήγαγε το πρώτο φορτίο με πατάτες στο λιμάνι του Ναυπλίου και άρχισε να τις μοιράζει δωρεάν στους πολίτες, συνάντησε απρόσμενη αντίσταση. Οι Έλληνες, καχύποπτοι απέναντι σε κάθε τι ξένο και άγνωστο, αρνήθηκαν να τις καταναλώσουν. Πολλοί τις θεωρούσαν ακατάλληλες για φαγητό ή απλώς περιφρονούσαν τη δωρεάν προσφορά.
Ο Καποδίστριας, κατανοώντας τη βαθιά ανθρώπινη ψυχολογία, αποφάσισε να αλλάξει τακτική εφάρμοσε ένα έξυπνο τέχνασμα:
Σταμάτησε αμέσως τη δωρεάν διανομή και διέταξε να μεταφερθούν οι πατάτες στις αποθήκες του λιμανιού. Τοποθέτησε ένοπλους φρουρούς γύρω από τις αποθήκες με την εντολή να φυλάνε το φορτίο αυστηρά, δίνοντας την εντύπωση ότι πρόκειται για έναν ανεκτίμητο και πολύτιμο θησαυρό. Παράλληλα, έδωσε μυστική εντολή στους σκοπούς να κάνουν πως «δεν βλέπουν» αν κάποιος προσπαθούσε να πλησιάσει τη νύχτα.
Οι ντόπιοι, βλέποντας την αυστηρή φύλαξη, υπέθεσαν ότι οι πατάτες ήταν τροφή μεγάλης αξίας, προορισμένη μόνο για τους πλούσιους. Μέσα σε λίγες νύχτες, οι χωρικοί άρχισαν να γλιστρούν στα κρυφά στις αποθήκες, να «κλέβουν» τις πατάτες και να τις φυτεύουν στα χωράφια τους.
Σύντομα, η καλλιέργεια της πατάτας εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη χώρα, προσφέροντας μια ουσιαστική ανακούφιση στον πληθυσμό που δοκιμαζόταν από την πείνα. Αν και η ιστορία έχει λάβει διαστάσεις λαϊκού θρύλου, παραμένει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της οξυδέρκειας και της πολιτικής ευφυΐας του Ιωάννη Καποδίστρια.
* Η ιστορία αυτή είναι κατά βάση λαϊκός θρύλος (μύθος). Παρόλο που βασίζεται σε υπαρκτά ιστορικά γεγονότα, οι λεπτομέρειες του επεισοδίου με τους σκοπούς και την «κλοπή» δεν επιβεβαιώνονται από καμία ιστορική πηγή της εποχής, αλλά πάλι κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά αν αληθεύουν ή όχι.
Ο Κυβερνήτης όντως μερίμνησε για την καλλιέργεια της πατάτας στην Ελλάδα γύρω στο 1828, φέρνοντας σπόρους και δίνοντας κίνητρα στους αγρότες (κυρίως στην περιοχή του Ναυπλίου και της Αίγινας), καθώς γνώριζε την αδιαμφισβήτητη διατροφική της αξία από την Ευρώπη.
Οι Έλληνες χωρικοί ήταν πράγματι επιφυλακτικοί και διστακτικοί απέναντι στο νέο αυτό προϊόν, όπως συνέβη εξάλλου και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες όταν εμφανίστηκε η πατάτα.
Η σκηνοθετημένη φύλαξη των αποθηκών και η «εσκεμμένη αμέλεια» των φρουρών για να δελεαστούν οι χωρικοί να τις «κλέψουν» ίσως αποτελεί μεταγενέστερη μυθοπλασία. Δεν υπάρχει καμία αναφορά σε επιστολές, έγγραφα της γραμματείας της επικράτειας ή απομνημονεύματα της εποχής που να επιβεβαιώνει αυτό το περιστατικό.
Ο Καποδίστριας κατάφερε τελικά να διαδώσει την πατάτα με πολύ πιο θεσμικούς και πρακτικούς τρόπους: ίδρυσε το Πρότυπο Αγροκήπιο στην Τίρυνθα, προσέλαβε ξένους ειδικούς (όπως τον Ιρλανδό γεωπόνο Στίβενσον) και παρείχε φορολογικά και οικονομικά κίνητρα στους καλλιεργητές.
