Νομικός, δικαστικός, πολιτικός, συγγραφέας και Πρωθυπουργός της Ελλάδας (1910), σφράγισε με τη δράση του μια κομβική περίοδο μετασχηματισμού για το ελληνικό κράτος.
Γεννημένος στην Αθήνα με καταγωγή από το Βογατσικό Καστοριάς, ο Στέφανος Δραγούμης σπούδασε Νομικά στο Παρίσι. Με την επιστροφή του στην Ελλάδα υπηρέτησε στο δικαστικό σώμα, διατελώντας πρωτοδίκης και αντεισαγγελέας. Η βαθιά γνώση του νομικού συστήματος και το αδιάβλητο του χαρακτήρα του τον καταξίωσαν νωρίς στον δημόσιο βίο.
Εισήλθε στην πολιτική το 1879 και υπήρξε από τους στενότερους συνεργάτες του Χαρίλαου Τρικούπη. Ως Υπουργός Εξωτερικών και Εσωτερικών σε διάφορες κυβερνήσεις, εργάστηκε σθεναρά για τον εκσυγχρονισμό της διοίκησης, τη βελτίωση της υποδομής της χώρας και την ενίσχυση των θεσμών.
Η σημαντικότερη στιγμή της πολιτικής του καριέρας ήρθε το 1910, όταν ανέλαβε την Πρωθυπουργία της χώρας μετά το Κίνημα στο Γουδί. Η κυβέρνησή του εγγυήθηκε την ομαλή μετάβαση προς τη συνταγματική αναθεώρηση και την προκήρυξη εκλογών, προετοιμάζοντας το έδαφος για την ανάληψη της εξουσίας από τον Ελευθέριο Βενιζέλο.
Ο Στέφανος Δραγούμης υπήρξε πρωτεργάτης της υποστήριξης του ελληνισμού της Μακεδονίας. Ήταν από τους ιδρυτές του «Μακεδονικού Κομιτάτου» (1904) και εργάστηκε συστηματικά για τη διοργάνωση του Μακεδονικού Αγώνα, προσφέροντας ανεκτίμητη υποστήριξη στους μαχητές και τις τοπικές κοινότητες. Η αγάπη του για τη Μακεδονία μεταλαμπαδεύτηκε και στον γιο του, τον εμβληματικό Ίωνα Δραγούμη.
Πέρα από την πολιτική, ο Δραγούμης διακρίθηκε για το συγγραφικό και ιστορικό του έργο, εστιάζοντας στη βυζαντινή και νεότερη ιστορία της Ελλάδας, καθώς και σε νομικά ζητήματα.
Ο Στέφανος Δραγούμης παραμένει υπόδειγμα πολιτικού ανδρός: ένας υπηρέτης του δημόσιου συμφέροντος, που συνδύασε τον θεσμικό εκσυγχρονισμό με την αφοσίωση στα εθνικά ιδανικά.
Ο Στέφανος Δραγούμης καταγόταν από μία από τις πιο ιστορικές και επιφανείς οικογένειες της Ελλάδας, με βαθιά παράδοση στην πολιτική και τα γράμματα.
Πατέρας του ήταν ο Μάρκος Δραγούμης (1770–1854), μέλος της Φιλικής Εταιρείας και αγωνιστής του 1821, και μητέρα του η Ζωή Ταρπάγκου.
Ήταν παντρεμένος με την Ελισάβετ Κοντογιαννάκη (1851–1931), κόρη του πλούσιου τραπεζίτη και ευεργέτη Ιωάννη Κοντογιαννάκη.
Το ζευγάρι απέκτησε συνολικά 11 παιδιά, ανάμεσα στα οποία ξεχώρισαν προσωπικότητες με σημαντική προσφορά στον δημόσιο βίο:
Ίων Δραγούμης (1878–1920): Διπλωμάτης, στοχαστής, συγγραφέας και από τις ηγετικές μορφές του Μακεδονικού Αγώνα.
Η Ναταλία Δραγούμη - Μελά (1872–1973) ήταν η μεγαλύτερη κόρη του Στέφανου Δραγούμη και μία από τις πιο σημαντικές γυναικείες μορφές της οικογένειας. Το 1892 παντρεύτηκε τον αξιωματικό του πυροβολικού και μετέπειτα ήρωα του Μακεδονικού Αγώνα, Παύλο Μελά.
Στάθηκε θερμή συμπαραστάτης του συζύγου της και, μετά τον θάνατό του το 1904 στη Σιάτιστα (Στάτιστα), αφιέρωσε τη ζωή της στη διατήρηση της μνήμης του, τη συνέχιση της στήριξης του ελληνισμού της Μακεδονίας και σε πλούσιο φιλανθρωπικό και κοινωνικό έργο.
Με τον Παύλο Μελά απέκτησαν δύο παιδιά, τον Μιχάλη και τη Ζωή. Επίσης, ήταν η γιαγιά της γνωστής γλύπτριας Ναταλίας Μελά (1923–2019).
Φίλιππος Δραγούμης (1890–1980): Πολιτικός, ο οποίος διετέλεσε βουλευτής και Υπουργός Εξωτερικών.
Αλέξανδρος Δραγούμης (1891–1977): Διακεκριμένος αρχιτέκτονας.
Νικόλαος Δραγούμης (1874–1933): Ζωγράφος.
Ζωή Δραγούμη (1882–1964): Παντρεμένη με τον διπλωμάτη και πολιτικό Ιωάννη Μισιρλή.
Χαρίκλεια, Έφη, Μαρίκα, Αλεξάνδρα, Δημήτριος και Γεώργιος.
Στάθηκε θερμή συμπαραστάτης του συζύγου της και, μετά τον θάνατό του το 1904 στη Σιάτιστα (Στάτιστα), αφιέρωσε τη ζωή της στη διατήρηση της μνήμης του, τη συνέχιση της στήριξης του ελληνισμού της Μακεδονίας και σε πλούσιο φιλανθρωπικό και κοινωνικό έργο.
Με τον Παύλο Μελά απέκτησαν δύο παιδιά, τον Μιχάλη και τη Ζωή. Επίσης, ήταν η γιαγιά της γνωστής γλύπτριας Ναταλίας Μελά (1923–2019).
Φίλιππος Δραγούμης (1890–1980): Πολιτικός, ο οποίος διετέλεσε βουλευτής και Υπουργός Εξωτερικών.
Αλέξανδρος Δραγούμης (1891–1977): Διακεκριμένος αρχιτέκτονας.
Νικόλαος Δραγούμης (1874–1933): Ζωγράφος.
Ζωή Δραγούμη (1882–1964): Παντρεμένη με τον διπλωμάτη και πολιτικό Ιωάννη Μισιρλή.
Χαρίκλεια, Έφη, Μαρίκα, Αλεξάνδρα, Δημήτριος και Γεώργιος.
